Frequenties vanaf ongeveer 2 MHz en hoger worden veel minder beïnvloed door propagatie in de ionosfeer dan de lagere HF-banden. In plaats daarvan speelt de troposfeer – de onderste luchtlaag van de atmosfeer, waarin ook ons weer plaatsvindt – een belangrijke rol. Daarom zijn propagatieverschijnselen op de VHF-banden en hoger vaak nauw verbonden met weersomstandigheden zoals temperatuurverschillen, luchtvochtigheid en luchtdruksystemen. Verschijnselen zoals troposferische ducting of tropo-scatter zorgen er dan voor dat signalen aanzienlijk verder kunnen reiken dan normaal.
Toch kan er in bepaalde periodes ook ionosferische propagatie optreden op deze hogere frequenties. Tussen april en augustus komt er soms sporadische E-laag-propagatie (Es) voor. Hierbij ontstaan dichte wolken van geïoniseerde deeltjes in de E-laag van de ionosfeer, die radiosignalen kunnen reflecteren. Dit effect kan de 6-meterband (50 MHz) zeer actief maken, soms ook de 4-meterband (70 MHz) en in zeldzame gevallen zelfs de 2-meterband (144 MHz). Hoewel sporadische E al decennialang wordt waargenomen, is de exacte oorzaak nog steeds niet volledig begrepen. Dat onvoorspelbare karakter maakt het voor zendamateurs juist spannend, omdat er plotseling mogelijkheden kunnen ontstaan om verbindingen over honderden of zelfs duizenden kilometers te maken.
Waar de propagatie op HF al lastig te voorspellen is, geldt dat nog sterker voor VHF en hoger. Vooruitzichten langer dan ongeveer twee weken zijn nauwelijks betrouwbaar. In feite is de voorspelbaarheid van VHF-propagatie vergelijkbaar met die van het weer zelf – en dat blijft, zoals iedereen weet, een van de lastigste zaken om ver vooruit te voorspellen.
Om toch enig houvast te bieden, bestaan er gespecialiseerde websites waarop actuele propagatieverwachtingen voor de VHF-banden worden gepubliceerd. Deze verwachtingen zijn gebaseerd op meteorologische modellen en geven een indicatie van waar en wanneer verbeterde condities kunnen optreden. In de onderstaande afbeelding is een voorbeeld te zien van zo’n prognosekaart; door op de afbeelding te klikken, kom je direct bij de actuele gegevens.
Door op de afbeelding hieronder te klikken kun je de actuele propagatie zien van dit moment op 2 meter. Je ziet de verbindingen tussen aprs stations, lichtgroen is een relatief korte verbinding, rood is een relatief lange verbinding.
In 2025 is een nieuwe website gelanceerd die de actuele VHF-propagatie overzichtelijk in beeld brengt. Deze website heet dxlook.com. Hieronder zie je een screenshot; wanneer je daarop klikt, ga je direct naar de website.
